Cam kết hỗ trợ

Đối tượng hỗ trợ

Nhà báo, phóng viên bị xâm phạm quyền tác nghiệp theo quy định của pháp luật Việt Nam, có nhu cầu được hỗ trợ, có trách nhiệm trong việc giải quyết vụ việc của mình.

Tình huống hỗ trợ

Nhà báo, phóng viên bị cản trở, hành hung khi tác nghiệp chính đáng.

Vướng mắc trong quá trình xử lý vụ việc.

Phương thức hỗ trợ

Tư vấn hướng giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.

Truyền thông về vụ việc.

Giám sát, thúc đẩy quá trình xử lý vụ việc.

Văn phòng mạng lưới

Địa chỉ: P.707, Tòa nhà 142 Lê Duẩn, Hà Nội

Tel/Fax: 0438 566 777

Email: baovetacnghiep@red.org.vn

THÀNH VIÊN MẠNG LƯỚI

  • Khu vực: Lạng Sơn

    Nhà báo: Duy chiến

    0913.094.388

    duychientpls@yahoo.com

  • Khu vực: Bình Thuận

    Nhà báo: Phương Nam

    0913.190.046

    phuongnamnb@gmail.com

  • Khu vực: Tp. Hồ Chí Minh

    Nhà báo: Cao Hùng

    903.932.309

    hung568@gmail.com

  • Khu vực: Hà Nam

    Nhà báo: Trần Tâm

    0942.868.185

    trantam186@gmail.com

  • Khu vực: An Giang

    Nhà báo: Lục Tùng

    0918.684.344

    luctungag@gmail.com

  • Khu vực: Hải Phòng

    Nhà báo: Hà Linh Quân

    0913.242.977

    halinhquanhp@gmail.com

  • Khu vực: Cần Thơ

    Nhà báo: Sáu Nghệ

    0913.974.403

    saunghetp@gmail.com

  • Khu vực: Quảng Ninh

    Nhà báo: Ngô Mai Phong

    0933.626.789

    ngothienho@gmail.com

  • Khu vực: Hòa Bình

    Nhà báo: Hà Đức Nam

    0913.359.866

    haducnam@gamil.com

  • Khu vực: Yên Bái

    Nhà báo: Thanh Thủy

    0912.120.879

    thuyytv@gmail.com

  • Khu vực: Sơn La

    Nhà báo: Mai Phương

    0917.342.656

    hamaiphuongvovtb@gmail.com

  • Khu vực: Lào Cai

    Nhà báo: Mạnh Tấn

    0912.047.001

    manhtanpoem@yahoo.com.vn

  • Khu vực: Thanh Hóa

    Nhà báo: Cao Ngọ

    0989.559.999

    caongobtn@gmail.com

  • Khu vực: Thái Nguyên

    Nhà báo: Kim Quy

    0912.551.519

    giangthikimquy@gmail.com

  • Khu vực: Nghệ An

    Nhà báo: Việt Thắng

    0983.501.033

    vietthangbld@gmail.com

  • Khu vực: Quảng Bình

    Nhà báo: Minh Phong

    0983.194.999

    culangcat@gmail.com

  • Khu vực: Bình Dương

    Nhà báo: Minh Duy

    0908.050.403

    minhduybd@gmail.com

  • Khu vực: Khánh Hòa

    Nhà báo: Bảo Chân

    0982.008.233

    Baochan.baolaodong@gmail.com

  • Khu vực: Thái Bình

    Nhà báo: Mai Tú

    0978.122.261

    maitund@gmail.com

  • Khu vực: Bạc Liêu

    Nhà báo: Nhật Hồ

    0913.631.447

    nhathobaclieu@gmail.com

  • Khu vực: Đắk Lắk

    Nhà báo: Hoàng Thiên Nga

    0982.220.265

    hthienn@gmail.com

  • Khu vực: Yên Bái

    Nhà báo: Trung Kiên

    0988.020.406

    trungkienttx@gmail.com

  • Khu vực: Gia Lai

    Nhà báo: Đoàn Minh Phụng

    0903.510.069

    doanminhphungbgl@yahoo.com

  • Khu vực: Đà Nẵng

    Nhà báo: Kim Ngân

    0913.403.820

    kimngandn@gmail.com

  • Khu vực: Điện Biên

    Nhà báo: Trương Hữu Thiêm

    0967.776.850

    huuthiem1954@gmail.com

  • Khu vực: Bình Phước

    Nhà báo: Bùi Hồng Điệp

    0166.665.6136

    hongdiepxuanluongpv@gmail.com

  • Khu vực: Quảng Nam

    Nhà báo: Trương Hồng Sơn

    0905.962.864

    hongsonbxd@gmail.com

  • Khu vực: Hưng Yên

    Nhà báo: Mai Ngoan

    0912.594.089

    maingoanttxvn@gmail.com

HỒ SƠ VỤ VIỆC

Quy trình xử phạt hành chính của thanh tra chuyên ngành

I. Nhận thức chung

Báo chí là lĩnh vực hoạt động xã hội đặc biệt, có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giữ vững và tăng cường ổn định chính trị - xã hội của đất nước, đáp ứng nhu cầu thông tin của nhân dân, định hướng, giáo dục thẩm mỹ, giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tạo ra sức mạnh đồng thuận… Báo chí còn tham gia tích cực vào công cuộc đấu tranh chống các hiện tượng tiêu cực trong xã hội.

Tuy nhiên, để thực hiện sứ mệnh của mình, nhà báo, phóng viên phải đối mặt với nhiều thử thách, nhất là khi phản ánh vấn đề liên quan đến lợi ích của người nào đó, hoặc nhóm người nào đó.

Ở nước ta, việc nhà báo, phóng viên bị cản trở, bị hành hung khi tác nghiệp hợp pháp xảy ra ở nhiều nơi, một số vụ rất nghiêm trọng, rõ ràng, bảo vệ quyền tác nghiệp hợp pháp của nhà báo, phóng viên là bảo vệ lợi ích chung của xã hội.

Để bảo vệ quyền tác nghiệp báo chí đồng thời cảnh báo, răn đe đối với đối tượng cản trở hoặc có ý đồ cản trở tác nghiệp báo chí, hệ thống chế tài được nhà nước xây dựng khá hoàn chỉnh với nhiều biện pháp:hình sự, dân sự, hành chính. Đối với hệ thống chế tài hành chính chuyên ngành ngày càng hoàn thiện qua các lần xây dựng nghị định, từ Nghị định số 31/2001/NĐ-CP, Nghị định số 56/2006/NĐ-CP, Nghị định số 02/2011/NĐ-CP đến Nghị định số 159/2013/NĐ-CP.

Mặc dù có nhiều cơ chế xử lý hành vi cản trở tác nghiệp báo chí, song hiệu quả xử lý thấp. Cơ chế xử lý hành chính ít được sử dụng, trong nhiều năm lực lượng thanh tra chuyên ngành thông tin và truyền thông chỉ xử lý một vài vụ việc liên quan trong khi các vụ vi phạm được truyền thông đưa tin khá nhiều, thậm chí nhiều vụ việc cản trở tác nghiệp báo chí không được phát hiện, không được xử lý. Điều đó làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trên thực tế, khi vụ việc cản trở xảy ra, nhà báo, phóng viên, cơ quan báo chí thông thường sẽ phản ánh đến cơ quan công an với suy nghĩ hành vi của người cản trở (hành hung gây thương tích, số lượng không nhiều) phải bị xử lý hình sự, họ hầu như không phản ánh đến cơ quan thanh tra chuyên ngành. Tuy nhiên, khi cơ quan công an thụ lý vụ việc, họ sẽ áp dụng tội cố ý gây thương tích theo điều 104 Bộ luật Hình sự như đối với mọi công dân, nếu tỷ lệ thương tật dưới 11% thì sự việc rất khó khăn, việc áp dụng điều 104 không thể hiện sự ưu tiên đối với đối tượng đặc biệt, có thể làm nhụt chí đấu tranh chống tiêu cực của người cầm bút. Chính việc xử lý theo hướng đó đã không thể hiện được tính chính xác, nghiêm khắc của pháp luật, không đủ sức răn đe trong xã hội. Hoặc vụ việc được cơ quan công an thụ lý, nhưng khi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm, bị đình chỉ điều tra, nhưng không bị xử lý bằng quy định hành chính. Một số vụ việc thì được xử lý về hành vi gây rối trật tự công cộng.

Nguyên nhân của hạn chế nêu trên, trước hết là do chính nhà báo, phóng viên, họ chưa nhận thức hết trách nhiệm của mình cũng như quy định pháp luật. Nhiều hành vi cản trở tác nghiệp báo chí, đặc biệt là cản trở mềm đã dễ dàng bị bỏ qua do chính người bị cản trở không biết mình bị cản trở. Cũng có thể do việc thu thập chứng cứ khó khăn, các thiệt hại không rõ ràng nên nhà báo, phóng viên, cơ quan báo chí không đủ tự tin để phản ánh đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Mặt khác, sự phối hợp giữa cơ quan hành chính và cơ quan công an chưa thật sự chặt chẽ nên trong một số trường hợp hành vi vi phạm không bị xử lý, đặc biệt là các vụ việc bị đình chỉ điều tra lẽ ra phải chuyển cơ quan hành chính chuyên ngành để xử lý hành chính nhưng cơ quan công an không chuyển hồ sơ nên đối tượng vi phạm không bị xử lý, hoặc xử lý theo các điều luật của ngành công an về gây rối trật tự công cộng không mang lại tác động xã hội tích cực.

II. Quy trình xử lý vi phạm hành chính hành vi cản trở tác nghiệp báo chí của thanh tra chuyên ngành thông tin và truyền thông

Thanh tra chuyên ngành thông tin và truyền thông được tổ chức thành hai cấp: thanh tra Bộ và thanh tra sở với số lượng khoảng 270 người, đây là lực lượng được giao chức năng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực thông tin và truyền thông trong đó có nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra, xử lý các hành vi cản trở tác nghiệp báo chí. Những tồn tại nêu trên sẽ được khắc phục nếu các cấp, các ngành, cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên nhận thức đầy đủ về lực lượng này và sát cánh cùng họ để ngăn chặn, xử lý triệt để hành vi cản trở tác nghiệp báo chí.

Hãy bắt đầu bằng cách tìm hiểu và nghiên cứu nghiêm túc quy trình xử lý vi phạm hành chính để đưa ra quyết định đúng khi tình huống xảy ra.

1. Tiếp nhận thông tin.

Đây là bước rất quan trọng, sở dĩ trước đây các hành vi vi phạm không bị xử lý hành chính vì cơ quan chức năng không nhận được thông tin, không có thông tin thì không có cơ sở để xử lý. Để cơ quan chức năng nhận được thông tin nhanh nhất, chính xác nhất, đầy đủ nhất không ai khác là nhà báo, phóng viên bị cản trở và cơ quan báo chí nơi họ công tác. Mặc dù cơ quan chức năng có nhiều nguồn tin như đơn thư, điện thoại, email, dư luận xã hội, thông tin phản ánh trên phương tiện thông tin đại chúng… nhưng trong điều kiện hiện tại cách người bị cản trở và cơ quan chủ quản của họ trực tiếp phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền là hiệu quả nhất.

Điều quan tâm ở đây là phản ánh đến cấp nào? Như đã trình bày ở trên, chúng ta có thể phản ánh đến Thanh tra Bộ Thông tin và truyền thông hoặc Thanh tra sở thông tin và truyền thông sở tại nơi xảy ra cản trở. Mỗi cấp đều có thế mạnh riêng, tuy nhiên thông thường Thanh tra sở thông tin và truyền thông là lực lượng tại địa bàn nên sẽ triển khai nhanh hơn, giải quyết được nhiều vấn đề đòi hỏi thời gian, thời cơ. Vì vậy đây là lực lượng đầu tiên nên nghĩ tới.

Các nhà báo, phóng viên nên nhớ vụ việc có được giải quyết hay không phụ thuộc rất nhiều vào thông tin mà chúng ta là chủ thể chính. Hãy trao cho họ thông tin nhanh nhất có thể, nhiều nhất có thể. Khi cung cấp thông tin cần chú ý đến chứng cứ (ảnh, video, ghi âm, người làm chứng…) chứng cứ đầy đủ, sát thực thì cơ quan chức năng sẽ xử lý nhanh hơn.

2. Xử lý thông tin.

Sau khi đã có thông tin cơ quan chức năng sẽ tiến hành xác minh nguồn tin, chỉ đạo hoặc phối hợp với các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương nơi xảy ra sự việc để xác minh nguồn tin (nếu cần thiết), làm việc với nhà báo, phóng viên bị cản trở, làm việc với nhân chứng và các chủ thể khác (nếu có) để xác minh tình tiết vụ việc và xác định đối tượng cản trở; thu thập các loại chứng cứ; phân tích, đánh giá thông tin, chứng cứ thu thập được; thẩm định, trưng cầu giám định chứng cứ, đối chất với các bên liên quan (nếu cần thiết).

Trong quá trình cơ quan chức năng xử lý thông tin, việc phối hợp chặt chẽ của nhà báo, phóng viên sẽ giúp rút ngắn thời gian của bước này.

3. Xác định hướng xử lý vụ việc.

Căn cứ vào kết quả thu thập, xử lý thông tin, cơ quan chức năng sẽ lựa chọn hướng xử lý vụ việc hiệu quả nhất. Thường là các hướng sau:

- Ra quyết định thụ lý vụ việc, hoặc chỉ đạo thụ lý vụ việc. Nếu vụ việc phức tạp, nghiêm trọng cơ quan tiếp nhận thông tin cấp trên (Thanh tra Bộ thông tin và truyền thông) sẽ trực tiếp giải quyết, nếu vụ việc đơn giản có thể chỉ đạo cấp dưới giải quyết.

- Trong trường hợp vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cơ quan tiếp nhận thông tin sẽ chuyển cơ quan công an xem xét, xử lý hình sự.

- Trong trường hợp không có đủ cơ sở, dừng thụ lý vụ việc và thông báo để nhà báo, phóng viên biết.

4. Thực hiện thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.

 Khi đã xác định rõ hành vi vi phạm, cơ quan thanh tra chuyên ngành sẽ yêu cầu người có hành vi vi phạm hành chính đến để Lập Biên bản vi phạm hành chính và Ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Người vi phạm sẽ bị áp dụng quy định tại Điều 7 Nghị định số 159/2013/NĐ-CP với một hoặc nhiều hành vi sau:

- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên.

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên khi đang hoạt động nghề nghiệp.

- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Uy hiếp tính mạng nhà báo, phóng viên; Hủy hoại, cố ý làm hư hỏng phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên; Thu giữ trái phép phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên.

Đây là mức phạt đối với cá nhân, nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt sẽ tăng gấp hai lần, có nghĩa là mức phạt cao nhất là 60.000.000 đồng.

Ngoài ra, đối tượng vi phạm có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như: Buộc xin lỗi; Buộc trả lại phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí.

5. Giám sát việc thi hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính

 Sau khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, người ra quyết định chỉ đạo theo dõi, kiểm tra việc chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính của cá nhân, tổ chức bị xử phạt để bảo đảm quyết định phải được thi hành.

6. Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

 Trong trường hợp cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong thời hạn quy định mà không có lý do chính đáng, người ban hành quyết định xử phạt ban hành quyết định cưỡng chế.

Việc ra quyết định cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế thực hiện theo quy trình, thủ tục của Luật xử lý vi phạm hành chính 2012.

Như vậy, tình trạng cản trở tác nghiệp báo chí xảy ra ở nhiều nơi và công tác xử lý hành vi cản trở tác nghiệp báo chí của cơ quan chức năng trong thời gian qua còn nhiều hạn chế xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Nhưng rõ ràng sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa thật sự chặt chẽ và nhà báo, phóng viên, cơ quan báo chí cũng chưa hiểu rõ cơ chế xử lý nên xác định phương hướng không chính xác, dẫn đến nhiều hành vi vi phạm đã bị bỏ qua hoặc xử lý nhưng không đúng tính chất, không tạo được hiệu ứng xã hội tích cực. Thực trạng đó không chỉ ảnh hưởng xấu đến kỷ cương xã hội mà còn làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Hiểu rõ vấn đề, hiểu rõ chức năng nhiệm vụ của mỗi cơ quan, hiểu rõ quy trình xử lý hành chính hành vi vi phạm quyền tác nghiệp báo chí, mỗi nhà báo, phóng viên hãy bắt đầu bằng một phương cách mới, cách tiếp cận mới, hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng, chắc chắn chúng ta sẽ tạo lập được môi trường văn minh, lành mạnh cho hoạt động báo chí.

Ngô Huy Toàn

Trưởng phòng Thanh tra Báo chi Xuất bản, Thanh tra Bộ TTTT